BLOG / DUYURU

UZLAŞI KÜLTÜRÜNÜN GELİŞİMİNDE MÜZAKERENİN ÖNEMİ

Müzakere kültürünün gelişimi  arabuluculuğun da  diğer alternatif çözüm yollarının da , tahkimin de yargının da , hukukun da gelişimi demektir. Müzakere kültürünün gelişimi  toplumsal uzlaşı kültürünün,  toplumsal barışın ve dünya barışının sağlanmasına katkı demektir. Müzakere kültürünün gelişimi  ticaretin, sanayinin, teknolojinin gelişmesi; fikri mülkiyet , yenileşme,  buluş bilincinin, akıl ve bilim ışığının  topluma yerleşmesi demektir.Müzakere kültürünün gelişmesi, evrimleşmedeki akışkanlığın hızlanmasıdır.

Bu kadar önemli olan müzakere kültürünün gelişmesinin önünde maalesef  engeller vardır. Biat geleneği  müzakere kültürünün önündeki önemli bir engeldir. Dogmatik inançlar yine müzakere kültürünün gelişmesi önündeki önemli bir engeldir. Çağdışı kalmış gelenek ve göreneklerimiz, çift standartlı ahlak kültürümüz yine müzakere kültürünün gelişmesi önündeki engellerdendir.Cinsiyet ayrımcılığı, şiddete başvurma eğilimi,  mahalle ve toplum baskısı  yine müzakere kültürünün gelişiminin önündeki engellerdendir.Duygusal bir toplum olmamız;  alınganlıklar, küskünlükler, dargınlıklar; yüz yüze konuşma yerine çekiştirmek ve  dedikodu yapmaktan haz alma; matematik ve fizik ötesi alışkanlık ve inanışlar da müzakere kültürünün gelişiminin önündeki engellerdir.

Aile içinde, okulda, işyerinde, toplumda  bireyler ve gruplar arasındaki iletişimsizlik; hakkını aramak, sormak, sorgulamak yerine; sorunları konuşmaktan, bir araya gelmekten, denemekten  kaçınma.  Bir işe girişirken etraflıca düşünmeden , planlama yapmadan, alelacele karar vermek;  bilgili ve tecrübeli olmadığı alanlarda iş yapmaya, para kazanmaya kalkışmak yine müzakere kültürünün önündeki engellerdendir.

Arabuluculuk müzakerelerinin de kendine özgü özellikleri vardır. Bu müzakerelerde taraflar ve avukatlarının müzakerelerinde arabulucu süreci yöneten ve kolaylaştıran konumdadır. Taraflardan bağımsız ve tarafsızdır.  Süreç aksine bir anlaşma olmadığı takdirde gizlidir. Taraflar mahkemenin vereceği kararlardan çok daha farklı, esnek, kazan kazan prensibini hedefleyen çözümler üretebilirler. Anlaşmak bir sonuçtur, başarılı süreç yönetimi ile başarılı sonuçlara ulaşmak mümkündür. Tarafların, taraf vekillerinin ve arabulucunun müzakere tekniklerini bilmesi  sürecin başarı ile yürütülmesi açısından önemlidir.

Yargının iş yükünün hafifletilmesi amacıyla  2018 yılı başında işe iade ve işçilik tazminat ve alacakları 2019 yılı başında da Ticari işlerde tazminat ve alacaklar bakımından, 2020 Temmuz ayında da Tüketici Mahkemesinin alanına giren tüketici uyuşmazlıklar bakımından  dava şartı arabuluculuk konusunda yasal düzenleme yapılmıştır. Taşınmazın devrine veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin uyuşmazlıkların arabuluculuğa elverişli olduğu düzenlemesinin yanı sıra; kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların;  taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasından ve ortaklığın giderilmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların; Kat Mülkiyeti Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıkların ve komşu hakkına ilişkin uyuşmazlıkların dava şartı olarak kabulüne ilişkin HUAK değişiklikleri de 01.09.2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Ayrıca tarımsal sözleşmeler ile ilgili uyuşmazlıklar da dava şartı kapsamına alınmıştır. 

Dava şartı arabuluculukta,  başvuru aşamasının zorunlu olması, müzakerelere katılacak kişilerin sınırlı olması, ilk oturuma katılmamanın masraf ve vekalet ücreti bakımından yaptırıma bağlanması, belirli sürelerde arabulucunun görüşmelerinin  tamamlaması şartı, arabulucunun çekilmesi gereken durumda dosyadan çekilmenin kolay olmaması; telekonferans ve elektronik imza uygulamasının henüz çözülememiş olması, kimi taraf vekillerinin arabuluculuğa başvuruyu bir formalite olarak görmeleri, süreç yönetimi ve müzakere teknikleri konusunda alınan eğitimlerin yeterli olmaması vb.  sorunları vardır.  Ancak, yine de dava şartı arabuluculuk uygulaması, arabuluculuğun geniş toplum kesimlerine anlatılması ve uygulanabilirliğinin görülmesi fırsatının yaratılması  bakımından ise oldukça yararlı olmuştur.  

Burada bir önemli hususa daha değinmekte fayda olacaktır. Bir ustanın alet çantası gibi avukatın da alet çantasında uyuşmazlıkları farklı şekillerde çözmeye yarayacak uyuşmazlık çözüm aletleri vardır. En bilinen ve yaygın durumda olan arabuluculuk müzakereleri ile çözüm aramak elbette önemlidir, ancak tek “alternatif” yol arabuluculuk değildir. Sulh olma, ibralaşma, ikale sözleşmesi yapma, açılmış davayı kabul etme, davadan feragat etme gibi çözüm yolları da vardır. Başlı başına bir alternatif çözüm yolu olan müzakerenin dışında, ve arabuluculuk müzakeresinin yanında hatta arabuluculuk yasasının kabulünden çok önce mevzuatımızda bulunan ,  “Avukatlı Müzakere” veya “Avukatlı Uzlaşı” olarak da isimlendirilebilecek olan Avukatlık Kanunu madde 35/A - Uzlaşma Sağlama müessesesi de  önemli bir uyuşmazlık çözüm yoludur.  Dava açılmadan veya dava açılıp da ilk duruşma görülmeden önce, avukatların müvekkilleriyle beraber katıldıkları Uzlaşma Sağlama Müzakerelerinde  anlaşmaya varılması halinde bu  anlaşma belgesi İİK.m.38 anlamında icra edilebilir ilam hükmünde belge niteliğine kavuşuyor.  Maalesef,  bu müessese, daha eski olmasına rağmen  Arabuluculuk kadar yaygınlaşamadı. Bunun pek çok nedeni olabilir, Örneğin,  Bakanlık 35/A' yı Baroların işi olarak gördü, Barolar da Arabuluculuğu Bakanlığın işi. Halbuki  her iki  müessesenin de birbirine karşıt olmadığı  farklı ihtiyaçlara cevap verecek  çözüm modelleri olduğu görülebilirdi. Halen geç kalınmış değil;   baroların, avukatların, bakanlığın, bürokratların neden birbirleri ile işbirliği yapmak yerine iletişimsizliği seçtiklerini sorgulamakla işe başlanabilir.

Elbette uzlaşı kültürünün gelişimi  bir anda, sihirli değnek ile olacak bir şey değildir, uzun bir süreçtir .Sabırla, azimle, mücadele ile, sürekli ve her kesime yönelik her alanda verilecek eğitimlerle; seminer, panel ve konferanslarla;  okullarda akran arabuluculuğunu yaygınlaştırarak; müfredata uzlaşma, müzakere ve arabuluculuk ile ilgili dersler koydurarak; arabuluculuğun, müzakereciliğin  doğru bir şekilde özellikle iş dünyasından başlayarak toplumun her kesimine ve yurdun her köşesine ulaşmasını sağlayıp, benimsenmesini ve gelişmesini takip ederek bu engelleri aşma yolunda ilerleyebiliriz.

Okulda öğrenciler aralarındaki uyuşmazlıklarını, idareye, ailelere bırakmak yerine  tarafsız ve taraflara eşit mesafede olması gerektiği eğitimini almış akran arabulucunun kolaylaştırıcılığında, bir araya gelebilir,  konuşabilir, müzakere edebilir, çözüm üretebilir ve anlaşabilirler. Bu müzakere etme bilinci ve alışkanlığı ilerde aile, iş ve sosyal yaşamlarında da karşılığını bulacaktır. Bu çocuklar ilerde belediye başkanı, bakan, hatta cumhurbaşkanı olduğunda, ilçenin, ilin, bölgenin, ülkenin sorunlarına çözüm bulmak için ilgili kesimler arasında müzakere yolunu deneyeceklerdir. Sadece bir kesimi değil, tüm kesimleri dikkate almayı; yok saymak, ayrıştırmak yerine birleştirmeyi, soran sorgulayanlara, eleştirenlere, muhalefet edenlere  hoşgörü göstermeyi, savaş yerine barış demeyi, kavga yerine müzakere etmeyi ve çözüm üretmeyi   bileceklerdir.

Fikir ve sanatın korunup geliştirilmesine, uzlaşı kültürüne, hukuk kültürüne, toplumsal adalet ve barışa katkı sağlamak; dürüst, barışsever, uzlaşmacı kişilerin yetişmesi ve dayanışmasını sağlamak  üst amacı çerçevesinde;  özel olarak fikri ve sınai haklar hukuku alanında, bilişim hukuku alanında, arabuluculuk ve diğer alternatif uyuşmazlık çözümleri hukuku alanında ve genel olarak tüm  hukuk  alanlarında,  hukuk disiplinleri arasındaki geçişleri de gözönüne  alarak, uzmanlığı esas alan başarılı,  koordineli ve entegre çalışmalar yapmak; sulh, Av.K.m.35/A-uzlaşı sağlama, uzlaştırma, arabuluculuk, tahkim ve  diğer alternatif çözüm yollarının  tanıtılması ve geliştirilmesine, taraf vekilliğinin ve avukatlığın etkin olmasına  ve saygınlığına  yönelik çalışmalar yapmak; yapılan çalışmalara destek olmak; akran arabuluculuğuna destek vermek , hayatın içinde iletişim ve uzlaşı anlayışını geliştirmek amacıyla 25 Şubat 2019 tarihinde merkezi İstanbul Bakırköy’ de olan Uzlaşı Kültürü ve Hukuk Derneği’ mizi kurduk. Şeffalık, höşgörü, özgünlük, dayanışma derneğimizin ilke ve değerleri arasında yer almaktadır. Gönüllülük, müzakerede de arabuluculukta da, dernek faaliyetlerinde de olmazsa olmaz bir temeldir. Ancak, gönüllülük, sorumluluk duygusu ile birlikte, keyfilikten kurtulur ve süreç başarıya evrilir ve uzlaşı kültürü gelişir. Bu nedenle; dernek amaç ve hedeflerini ve ilkelerini benimseyen  herkesi  derneğimiz üyesi olmaya, derneğimiz etkinliklerine katılmaya ve katkı vermeye davet ediyoruz. Çünkü, William Ury’nin dediği gibi “Hepimiz derin bir anlaşabilme ihtiyacı içindeyiz” Müzakerenin önemini kavrama, uzlaşı kültürünün gelişimi ve hukuka güvenin sağlanması yoluna ilk adım  her şeyden önce anlaşılma ve anlaşabilme ihtiyacını görmekle başlıyor.

Güncelleme Tarihi: 27.01.2025

• Paylaş: